و خمدت النار : يعنى خاموش شد شعلهء آتش و ماند بىشعله ، و اين جمله مشعر است بر منافق بودن بعضى از آنها و باقى ماندن مادّهء كفر در دلهاشان . هدأت : يعنى ساكن شد . الهرج : فتنه و كشتن . استوثق : يعنى جمع و بهم چسبيده شد . قولها عليها السّلام : فأنّى حرتم بعد البيان ، و أسررتم بعد الإعلان ، و نكصتم بعد الإقدام ، و أشركتم بعد الإيمان . كلمهء « أنّى » ظرف مكان است به معنى « أين » و گاهى به معنى « كيف » استعمال مىشود . حرتم : يعنى برگشتيد يا گم شديد . و اگر به جيم نقطه‌دار باشد از جور است به معناى راه كج رفتن و عدول از حق است . يعنى براى چه راه حق را ترك كرديد بعد از آنكه براى شما واضح و روشن شد . و نكصتم : يعنى واپس برگشتيد بعد از پيشرويتان . و پس از ايمان آوردن برگشتيد و مشرك شديد . أَ لا تُقاتِلُون قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُم وَ هَمُّوا بِإِخْراج الرَّسُول وَ هُم بَدَؤُكُم أَوَّل مَرَّةٍ أَ تَخْشَوْنَهُم فَاللَّه أَحَق أَن تَخْشَوْه إِن كُنْتُم مُؤْمِنِين . نكث العهد : يعنى شكستن پيمان . الأيمان : جمع يمين است به معناى سوگند . مشهور بين مفسّرين اين است كه اين آيه در شأن يهود نازل شده ، آنهائى از ايشان كه عهدشكنى كردند و با حرب‌ها بيرون شدند و همّت گماشتند به بيرون كردن پيغمبر از مدينه ، و ابتداء به شكستن پيمان و قتال كردند . و گفته شده است : نازل شده در حق مشركين قريش و اهل مكّه هنگامى كه